Menu główne

Logopeda

                           Plan pracy logopedy s.216

Pon. 7.40-9.40

         12.15-15.00

 Wt.  7.30-16.00

 Śr.    8.00-9.15

         13.20-16.15

 Czw. 11.30-12.45

 Pt.     7.30-9.15

Logopeda: mgr Małgorzata Chorążyczewska

Kiedy do logopedy?

Logopedia– termin logopedia pochodzi od dwóch greckich wyrazów: logos– słowo, mowa oraz paideia– wychowanie. Logopedia to nauka o kształtowaniu prawidłowej mowy, usuwaniu wad wymowy oraz nauczaniu mowy w wypadku jej braku lub utraty.

Zadania logopedii można podzielić na dwie grupy:

  1. a.kształtowanie prawidłowej mowy w przedszkolu i w szkole, czyli dbanie o jej prawidłowy i jak najlepszy rozwój pod względem fonetycznym, gramatycznym i leksykalnym;
  2. doskonalenie wymowy już ukształtowanej.
  3. a. usuwanie wad wymowy;
  4. nauczanie mowy(mówienia i rozumienia) w wypadku jej braku lub utraty;
  5. usuwanie zaburzeń głosu;
  6. usuwanie trudności w pisaniu i czytaniu.

 

KIEDY   DO   LOGOPEDY?

Rodzice często nie uświadamiają sobie tego, że ich dziecko ma wadę wymowy; są tak osłuchani z wymową dziecka,  że nawet jeśli zniekształca ono mowę, to uważają ją za prawidłową. Inni natomiast wiedzą, że ich dziecko mówi nieprawidłowo, ale cierpliwie czekają, aż „z tego wyrośnie”. Nie wszyscy rodzice zdają sobie sprawę, jak przykre dla dziecka bywają następstwa wadliwej wymowy. Dziecko wyśmiewane przez kolegów lub nawet niekiedy rodziców, traci zaufanie do otoczenia, zaczyna unikać rówieśników, nie jest zainteresowane prowadzeniem rozmów, nie lubi odpowiadać na pytania, staje się małomówne. W którym więc momencie zdecydować się na wizytę u logopedy? Tu zdania są podzielone. Bywają rodzice, którzy czekają, aż problem samoistnie minie, co sprzyja utrwalaniu się wady i sprawia, że jej usunięcie będzie wymagało w przyszłości od nich samych i dziecka więcej czasu i pracy. Są też i tacy, którzy zgłaszają się po poradę już z trzylatkiem, gdyż zaniepokojeni są faktem, że jeszcze nie wymawia głosek: sz, ż, cz, dżlub r. w tej drugiej sytuacji rodzice dowiedzą się, że ich w wieku trzech lat ma prawo nie wymawiać głosek szumiących oraz r, i o ile nie ma innych wskazań, to z poprawą wymowy rzeczywiście można jakiś czas poczekać. Jeśli niepokój okaże się uzasadniony, wówczas warto skontaktować się z logopedą, który oceni budowę narządów mowy i sprawdzi, czy dziecko dobrze słyszy i oddycha. Czasem wystarczy krótka rozmowa, by rozwiać wszelkie wątpliwości. W razie potrzeby można od logopedy oczekiwać wskazówek, instruktażu dotyczącego stymulowania rozwoju mowy dziecka. Zlikwidowanie wad wymowy, zwłaszcza tych utrwalonych, wymaga czasu; rok może nie wystarczyć. Jeśli więc trzylatek jeszcze nie mówi i porozumiewa się za pomocą gestów i sylab, a czterolatek mówi znacznie mniej niż jego rówieśnicy,  rodziców powinno to zaniepokoić. Nie należy zgłaszać się  po poradę logopedyczną dopiero z dzieckiem sześcioletnim, czyli w okresie, gdy zaczyna ono już naukę czytania i pisania.

 

A zatem niezwłocznie należy udać się do logopedy, gdy:

Nie można zapominać, iż istnieje wielka zależność rozwoju mowy od  rozwoju czynności umysłowych i odwrotnie. Mowa wywiera wpływ na powstawanie i kształtowanie się takich czynności umysłowych, jak spostrzeganie, wyobrażanie, porównywanie, wnioskowanie. Mowę słusznie nazywa się narzędziem myślenia, gdyż właśnie w słowach krystalizują się myśli. Dlatego też, jeśli rozwój mowy dziecka nie przebiega normalnie, jeśli dziecko do 5 roku życia nie przejawia zainteresowania poprawnym sposobem mówienia, a widoczne są jakieś wady wymowy, należy zgłosić się logopedy. Gdy dziecko rozpoczyna naukę w klasie I, wady wymowy mogą utrudniać start szkolny, bowiem nie dość, że przysparzają wiele przykrych przeżyć (docinki kolegów), co może utrudnić adaptację dziecka do nowego środowiska, to towarzyszą temu niekiedy trudności w pisaniu – dzieci piszą tak, jak mówią.

 

Od dziecka sześcioletniego śmiało możemy oczekiwać:

W przypadku dzieci z wadami lub zaburzeniami mowy może okazać się, że niektóre z wyżej wymienionych umiejętności nie rozwinęły się jeszcze w zadowalającym stopniu.

Najczęściej mogą wystąpić trudności w czasie głoskowania (dzielenia wyrazu na głoski i scalania wyrazów z wypowiadanych głosek), w dzieleniu wyrazów na sylaby, rozpoznawaniu liter o podobnym wzorze graficznym i w pisaniu. Wadliwej wymowie dość często towarzyszą zaburzenia słuchu fonematycznego, co oznacza, że dziecko dobrze słyszy (ma sprawny narząd słuchu), ale wykazuje trudności w identyfikowaniu głosek w niektórych opozycjach (np. myli głoski dźwięczne z bezdźwięcznymi: (półka- bułka, buty-budy). I z takimi problemami również warto udać się po poradę do logopedy, a potem systematycznie prowadzić ćwiczenia korekcyjne według wskazówek i zaleceń. Trudno oczekiwać od specjalisty szybkich efektów terapeutycznych, gdy zajęcia odbywają się raz w tygodniu, a przez pozostały czas dziecko używa swoich wadliwych, nawykowych wzorców mowy. Do stymulacji czy korekty wadliwej wymowy nie potrzeba aż tyle czasu, by nawet zapracowani rodzice nie mogli go sobie odpowiednio zagospodarować – to tylko kwestia chęci i umiejętnego zbudowania kontaktu z dzieckiem. Trzeba traktować je najzupełniej normalnie, a jeśli mamy pomagać – to dyskretnie i skutecznie. Opłaca się cierpliwość, łagodność i wyrozumiałość ze strony rodziców – to niezbędny warunek uzyskania oczekiwanych rezultatów. Kary, krzyki, wyśmiewanie dziecka i zmuszanie do ćwiczeń zniechęcają do pracy nad wymową. Dzieci ćwiczą chętniej, gdy zabawy i gry, które im proponujemy, trwają krótko, a każdy ich najdrobniejszy sukces jest nagradzany pochwałami. Zadaniem rodziców jest więc dostarczanie dziecku prawidłowych wzorów mowy i osłuchanie dziecka z poprawnym brzmieniem głosek. Zdarza się, że dziecko samo odkryje prawidłowy wzorzec artykulacji, obserwując aparat mowy swoich rodziców, ale największą sztuką rodziców jest sprawienie, by dziecko naprawdę chciało podejmować wspólne ćwiczenia i związane z nimi zabawy. Jeżeli jednak to się nie udaje, warto skorzystać z pomocy logopedy.

PRAWIDŁOWY   ROZWÓJ   MOWY   DZIECKA

Rozwój mowy nie przebiega u wszystkich dzieci jednakowo: u jednych szybciej, u innych wolniej. Niejednakowa jest też kolejność przyswajania sobie przez dziecko poszczególnych głosek. Stopień rozwoju mowy zależy od wpływu środowiska oraz od psychofizycznego rozwoju dziecka. Normę rozwojową kształtowania się mowy przedstawia poniższa tabela:

 

Okres kształtowania i rozwoju mowy  

Zjawiska występujące w danym okresie

 

Przybliżony czas występowania
 

 

Okres prenatalny (od poczęcia do narodzin)

W rozwoju płodu narządy mające służyć mówieniu wykształcają się stosunkowo wcześnie. Na trzy pierwsze miesiące życia przypada prawdopodobnie ukształtowanie się ucha jako narządu słuchu, a także strun głosowych. Wiąże się z tym wczesny odbiór przez płód bodźców akustycznych. Niektórzy badacze twierdzą, że dziecko reaguje na silniejsze bodźce zewnętrzne ruchami obronnymi (kurczenie się płodu).
 

Okres melodii (od 0-1 roku życia)

Wokalizacja odruchowa

Głużenie

Gaworzenie

Echolalia fizjologiczna

Rozumienie mowy

0-6 tydzień

2-6 miesiąc

6-9 miesiąc

9-11 miesiąc

10-12 miesiąc

Okres wyrazu (1 – 3 rok życia) Wymawianie samogłosek: a, o, u, i, e, y, spółgłosek: p, pi, b, bi, m, mi, t, d,n, l.Zjawisko onomatopei. Wypowiadanie pierwszych słów. 12 – 24 miesiąc
Okres zdania (2-3 rok

życia)

Wymawianie samogłosek: ą, ę,  spółgłosek: w, wi, f, fi, ś, ź, ć, dź, ń, k, ki, g,gi, ch, chi, j, ł, s, z, c, dz,czasem pojawiają się głoski: sz, ż, cz, dżoraz r. Następuje swobodne posługiwanie się mową za pomocą zdań. 24 – 36 miesiąc

3 lata

 

 

Okres swoistej mowy dziecięcej (3-5 rok życia)

Pojawienie się lub utrwalenie głosek: sz, ż, cz, dż, r. Pod koniec okresu swoistej mowy dziecka następuje różnicowanie szeregów głosek: s, z, c, dz- ś, ź, ć, dź – sz, ż, cz, dż. Mowa nie jest jeszcze doskonała, występują przestawienia dźwięków, uproszczenia grup spółgłoskowych, skróty i zlepki wyrazowe.

Dziecko wymawia poprawnie wszystkie głoski, buduje zdania poprawne gramatycznie.

 

 

 

3 – 5 rok

 

 

 

 

 

 

 

Dojrzałość szkolna ( 6 rok)

Dziecko mówi zupełnie poprawnie, zachowuje właściwy akcent, rytm i melodię.

Rozpoczęcie nauki szkolnej powoduje radykalne zmiany w życiu dziecka, gdyż musi ono sprostać nowym zadaniom. A tymczasem często dopiero właśnie w szkole dowiaduje się , że ma zaburzoną artykulację i próbuje pokonać tę barierę utrudniającą mu wiele czynności szkolnych związanych z mówieniem, czytaniem, pisaniem i rozumieniem.

Dzieci prezentują bardzo różną dojrzałość psychofizyczną, społeczną i emocjonalną. W klasie znajdują się dzieci o nieharmonijnym rozwoju, nadpobudliwe i zahamowane. Czynności szkolne zaczynają różnicować dzieci pod względem możliwości opanowania materiału programowego. Te nowe sytuacje powodują, że część dzieci nie jest w stanie przystosować się do nowych warunków. Napotykane trudności powodują wzrost napięcia emocjonalnego, lęk przed szkołą, wycofanie się z aktywnego  życia klasy itp., tworząc zespół objawów zwanych kryzysem szkolnym. Jego przejawy są bardzo różne, nierzadko bardzo złożone. Dotyczą również mowy. Najczęściej jest to niepłynność mówienia.

 

 

 

 

 

 

 

6 lat – podjęcie nauki szkolnej

 

WADY   WYMOWY

Najczęściej spotykane wady wymowy u dzieci to zaburzenia artykulacji określane mianem dyslalii.

Do dyslalii zaliczamy:

 

NAJCZĘSTSZE   PRZYCZYNY   POWSTAWANIA   WAD   WYMOWY

 

CZYNNIKI  SPRZYJAJĄCE POWSTAWANIU  ZABURZEŃ  MOWY

 

JAK   NAUCZYCIEL   MOŻE   POMÓC   DZIECKU   Z   ZABURZENIAMI   MOWY?

 

JAK  POSTĘPOWAĆ,  ABY  ROZWÓJ  MOWY  PRZEBIEGAŁ  PRAWIDŁOWO?

Najważniejsze zalecenia dotyczące profilaktyki:

 

Jeśli dziecko osiągnęło już wiek, w którym powinno daną głoskę wymawiać, a nie robi tego, należy zasięgnąć porady logopedy.

 

JAK  POWSTAJE  MOWA?

Mowa ludzka jest ważnym czynnikiem kształtującym osobowość ludzką. Jest związana z psychiką człowieka, z jego myśleniem. Mowa kształtuje się w procesie myślenia, bierze w nim udział (najpierw jest rozumienie, a dopiero później mówienie). Nie jest ona jednak zdolnością wrodzoną. Dziecko rozwijające się w izolacji od mowy głosowej, nie będzie umiało się nią posługiwać.

Ukształtowanie mowy dziecka musi odbywać się w otoczeniu innych ludzi, od których dziecko uczy się słów i sposobu ich wypowiadania, sposobu łączenia w zdania, tworzące system słownego komunikowania się z otoczeniem. Słowa skierowane do małego dziecka są przez nie kodowane. Im więcej i częściej osłuchuje się ono z wypowiedziami innych, tym szybciej zaczyna mówić. Rozwój mowy odbywa się więc wówczas, kiedy dziecko ma możliwość obcowania z mową.

Mówienie do dziecka zostawia ślady w ośrodku słuchowym mowy, który mieści się w lewej półkuli kory mózgowej u osób praworęcznych.

Mowę dziecka koduje jego najbliższe otoczenie. Mówiąc do dziecka, zapisujemy na jego czystej karcie, jaką jest mózg, ślady mowy głosowej. Po utrwaleniu się pewnej liczby śladów słyszanych wzorców mowy, dziecko zaczyna próbować odtwarzać je.

Wymawianie określonych dźwięków odbywa się dzięki zaangażowaniu pewnej grupy mięśni. Informacje o ich pracy są przekazywane do ośrodków czuciowych mowy w mózgu. Ośrodek czuciowy mowy wykształca się jednocześnie z ośrodkiem ruchowym mowy. W tym samym czasie rozwijają się połączenia pomiędzy ośrodkiem słuchowym mowy i innymi ośrodkami, które odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego. W tym też czasie dziecko zaczyna kojarzyć poznawane przedmioty ze słyszanymi dźwiękami, które stanowią ich nazwy.

 

Opracowała:  Małgorzata Chorążyczewska

 

                          

 

Top